TÂY TẠNG VÀ NHỮNG NGÀY LỄ

Tây Tạng(TT) là một trong 5 khu tự trị của Trung Quốc, dân tộc chủ thể là dân tộc Tạng.

TT được mệnh danh là thánh địa của Tôn giáo, tôn giáo nguyên thuỷ là Bổn Giáo và Phật giáo đã từng lưu truyền từ đây. Đến thế kỷ 10, Tôn giáo (chủ yếu là Phật giáo) một lần nữa trở lại TT, hình thành Phật giáo Tạng Truyền mang đặc điệm của TT. Dân tộc Tạng trên cơ bản là toàn dân tín ngưỡng Phật giáo, một số theo Bổn giáo, Thiên chúa giáo và I-slam. Chính vì có một nền tảng văn hoá tôn giáo như vậy, nhiều lễ nghi và tết lễ đều gắn với tôn giáo:

Lễ dâng Ha-đa (Dải lụa trắng): Đây là một lễ nghi phổ biến nhất tại TT. Bất kỳ ở trường hợp nào, cưới xin, tang lễ, gặp gỡ, bái phật, nghênh đón khách v,v, thông thường đều bắt đầu bằng lễ dâng Ha-đa. Ha-đa là một dải lụa tơ, dài ngắn bất kể. Lễ dâng Ha-đa là sự biểu hiện trong trắng, thành tâm, trung thành giữa người với người. Từ ngàn xưa, người Tạng đã quan niệm mầu trắng tượng trưng cho sự trong trắng, cát tường, cho nên Ha-đa phải làm bằng dải lụa trắng là như vậy.

Lễ kính rượu trà: Đến thăm gia đình người Tạng, chủ nhà nhất định đón khách bằng rượu, thường là rượu Thanh Khoa, một loại rượu được cất hạt Thanh Khoa (một giống lúa thường trồng tại vùng TT), mùi vị gần như rượu vang, độ cồn từ 15-20 độ. Khi mời khách, người khách nhấm một ngụm, sau đó chủ nhà thêm ngay, cho đến khi người khách uống cạn chén. Còn uống trà là lẽ sống thường tình, sau khi khách vào nhà, bà chủ nhân và con gái sẽ giót cho khách một bát chè bơ (sữa bò), người khách phải chờ đến khi chủ nhân bâng đến tận nơi thì mới đón lấy và uống, như vậy để tỏ ra lịch lãm.

Lễ chào hỏi: Khi gặp người Tạng, câu chào sau tên gọi phải thêm âm "la", để tỏ lòng kính trọng. Khi đi trên đường, không nên cướp bước. Nếu gặp trực diện thì nên nhường lối trước. Ngoài ra người Tạng còn rất chú ý khi ăn uống, tức là miếng không đầy mồm, nhai không ra tiếng, uống không húp ra tiếng...

Lễ tránh tang: Trong dân gian TT, Thiên Táng (để xác ngoài trời) là lễ tang thường gặp. Đối với Thiên Táng, dân gian có nhiều cấm kỵ, kể cả cấm người đến ngó xem.

Tết Lịch Tạng. Lịch Tạng là một cuốn lịch thiên văn nổi tiếng của Trung Quốc. Kỷ nguyên của lịch Tạng kế thừa từ Lịch Hạ (thời Xuân thu chiến quốc), tứ là ngũ hành và 12 sinh tiêu, 60 năm một giáp, 3 năm nhuận một lần. Dân tộc Tạng ăn tết theo lịch Tạng, bắt đầu từ mồng 1 tháng riêng, kèo dài 3 đến 5 ngày.

Tết Hoa Đăng: Rắm tháng riêng lịch Tạng là tết Hoa Đăng. Nguyên là ngày các tín đồ tôn giáo tập hợp với nhau, mọi tínđồ đều làm hoa đăng thắp dầu bơ để cúng phật. Về sau lại tăng thêm Tháp đăng, giàn đăng, và dùng bơ nặn các hình người hình thú, hoa lá cỏ cây, chim muông đểômị người thưởng thức.

Tết Mộc Dục (Tết tắm): Thượng tuần tháng 7 lịch Tạng, tất cả đồng bào Tạng trên cao nguyên Tây Tạng, đều tổ chức một ngày hội tắm bên sông, thường kéo dài một tuần, cho nên còn gọi là Tuần Mộc Dục (Tuấn tắm).

Tết Sê-đôn: Trong tiếng Tạng Sê là quả sữa chua, đôn là bữa ăn, tết Sê-đôn tức là tết ăn quả sữa chua. Nhưng tết Sê-đôn về sau diễn biến thành Tết hát tuồng Tạng là chính, cho nên còn gọi là tết Tuồng Tạng. Thời gian vào cuối tháng 6 đầu tháng 7 lịch Tạng.

Tết Sa-gda-va: Đó là ngày 15 tháng 4 lịch Tạng, tương truyền đó là ngày sinh và hoá phật của Thích ca Mâu ni; lại tương truyền đó là ngày Công chúa Văn Thành đến La-sha. Hàng năm ngày này đều tổ chức nhiều hoạt động kỷ niệm và vui chơi.

Tết Zang-mu-lin-ji-san: Nguyên ý của ngày này là "Ngày thế giới cúng phật:", đây là ngày tết mà người La-sha đến các công viên vui chơi, múa hát, tản bộ, ăn uống, chúc mừng cuộc sống luôn luộn tưới đẹp, thường tổ chức vào thượng tuần tháng 5 lịch Tạng.