CHUYỆN BÁNH CHƯNG

 Ở Trung Quốc, người miền bắc, miền nam, dân tộc Hán hay các dân tộc thiểu số cơ hồ đều ăn bánh chưng, và không chia thời tiết, tứ mùa đều ăn. Nhưng nghiêm khắc mà nói, tết Đoan ngọ ăn bánh chưng mang tính truyền thống nhất. Tết Đoan ngọ, nhà nào nhà nấy, trong ngõ ngoài phố phẳng phớt toàn là mùi thơm nhè nhẹ của bánh chưng. Ngạn ngữ TQ có câu "ăn xong bánh chưng, còn có ba ngày lạnh nữa", nghĩa là bánh chưng là một thực phẩm mang tính thời tiết. Bánh chưng xuất hiện từ thời chiến quốc, tương truyền bánh chưng làm ra là để tế và kỷ niệm Nhà thơ yêu nước Khuất Nguyên nước Sở thời chiến quốc.

Bánh chưng thủa sơ khai được bọc trong ống tre, sau đó mới dùng các loại lá để gói. Trong cuốn "Tục Tề Hài Ký" có ghi chép bánh chưng gói lá cọ và bánh chưng gói lá dong. Đời sau xuất hiện bánh chưng gói lá tre, đến thời Đường còn có loại bánh chưng gói bằng lá Niễng. Dây lạt buộc bánh chưng cũng lắm cách gọi, thời Nam Triều, gọi là "Tơ ngũ sắc", người Đường thì gọi là "Bách Sách". Về chất liệu gói bánh cũng chưa phải ngay từ đầu đã bằng gạo nếp. Lúc đầu dùng hạt Kê, đến thời nhà Tống mới định hình bằng gạo nếp. Còn về nhân thì muôn hình muôn vẻ, từ thời nhà Tống trở đi, theo từng vùng khác nhau, nhân bánh chưng có Táo tàu, Ngân hạnh, hạt dẻ, đậu xanh, thịt lợn, nhân quả thông...

Đời nhà Thanh, Bánh chưng còn là món quả tặng giữa hai nhà thông gia, tức vào mồng 5 tháng 5, vùng dân tộc Mãn tập cư, thông gia với nhau đều biếu nhau bánh chứng. Tục đó hình như đã khác với nguyên bản của Bánh chưng thời chiến quốc.

Bánh chưng phát triển đến ngày nay, đã trở thành một thực phẩm được mọi người ưa chuộng. Về cách chế tác, không có gì khác với thời cổ, nhưng về chất liệu để gói bánh thì thay đổi nhiều. Có bánh hạt kê, ngô, gạo nếp, nhân đỗ đỏ, đỗ xanh, táo tàu, hạt dẻ, thịt lợn v,v, về hình dáng càng phong phú, bánh hình tam giác, tứ giác, lục giác, hình chóp lăng, hình tháp,v,v và phát triển theo nhiều trường pháp khác nhau.

Đông ý cho rằng, bánh chưng có tác dụng ích khí kiện tỳ, chuyên trị bệnh lị, là vì bánh làm bằng gạo nếp cho nên giầu Pro-te-in, li-pit, Vitamin, Can-xi, Lân... trong nhân bánh có đại táo, đỗ đỏ, hạt dẻ, thịt lợn đều là những thực phẩm giầu dinh dưỡng .Đại táo bổ huyết, đỗ đỏ lợi tiểu, tiêu phù giải nhiệt. Có thể nói, bánh chưng không những là một thực phẩm ngon giầu dinh dưỡng, còn có vai trò trị liệu.